Hvers vegna Parasend? Samanburður við póst, tölvupóst og óstaðfest verkfæri
Flest viðkvæm skjöl fara enn út á einn af þrem vegum: frímerki og umslag, venjulegur tölvupóstur, eða tengill gegnum eitthvað skjaladeilingar- eða undirskriftarverkfæri sem skráir hvenær hann var opnaður. Öll þrjú virðast gera sitt gagn - allt þangað til einhver hinum megin segir „ég fékk þetta aldrei," og þú kemst að því hvers virði sönnunin þín var í raun.
Hér er það sem hver leið sannar í raun, það sem hún sannar ekki, og hvar skráð rafræn sendingarþjónusta eins og Parasend breytir myndinni.
Spurningin sem skiptir máli: hvað getur þú í raun sannað?
Ekki „sendi ég það" - nánast allt getur sýnt það. Spurningin sem ræður úrslitum deilu er þrengri: getur þú sýnt, eftir á, hver sérstaklega móttók það, að innihaldið sem viðkomandi móttók var óbreytt, og nákvæmlega hvenær hvert þessara atriða gerðist? Það er það sem sendingaraðferð er í raun dæmd á, hvort sem deilan er viðskiptavinur sem segist ekki hafa móttekið, dómstóll sem óskar sönnunar um birtingu, eða eftirlitsaðili sem spyr hvernig þú tilkynntir einhverjum.
| Hvað þarf að sanna | Venjulegur tölvupóstur | Óstaðfestur tengill / undirskriftarverkfæri | Hefðbundinn ábyrgðarpóstur | Parasend |
|---|---|---|---|---|
| Hver móttók það sérstaklega | Ekki staðfest - hver sem hefur aðgang að pósthólfinu | Venjulega ekki staðfest - smellur, ekki einstaklingur | Hver sem skrifaði undir í afgreiðslu eða á hurð | Einstaklingur staðfestur með rafrænum skilríkjum (vegabréf væntanlegt), fullvissustig skráð |
| Innihaldið var ekki breytt | Ekkert réttleikainnsigli | Sjaldan innsiglað gegn breytingum | Áþreifanlegt skjal í hendi | Dulkóðuð kennistærð (hash), innsiglað með rafrænu innsigli |
| Nákvæmlega hvenær það gerðist | Tímastimpill frá tæki notanda, auðvelt að véfengja | Tímastimpill úr þjónaskrá, ekki óháð innsiglaður | Póststimpill og undirskriftardagsetning | Tími hvers atburðar, innsiglaður í skjalið |
| Lagaleg viðurkenning sem sönnunargagn | Engin - venjulegt sönnunargagn, engin sérstaða | Engin, nema byggt sem skráð sendingarþjónusta | Byggt á póstlögum | Já - 43. gr. eIDAS, um allt EES |
| Afhendingartími | Sekúndur - en sjá athugasemd hér fyrir neðan | Sekúndur | 2-5 dagar í flutningi | ~2 mín. frá tilkynningu til staðfestrar móttöku |
Tímasetning ábyrgðarpósts er dæmigert bil fyrir Ísland; tímasetning Parasend er markmið í vöruhönnun. Bæði er til viðmiðunar, ekki mæld þjónustutölfræði.
Venjulegur tölvupóstur: fljótlegur, en sannar varla neitt
Tölvupóstur er fljótlegur nákvæmlega því hann sleppir öllum þeim skrefum sem myndu gera hann að sterku sönnunargagni. Það er engin auðkennisathugun - „afhent í pósthólf" er ekki það sama og „móttekið af tilteknum einstaklingi," því hver sem hefur aðgang að því pósthólfi, framsendingarregla eða sameiginlegur aðgangur getur verið sá sem í raun opnar það. Það er engin réttleikainnsigling, svo ekkert kemur í veg fyrir - eða greinir með vissu - að skeyti eða viðhengi breytist milli sendingar og opnunar. Lestraruppgjöf er það næsta sem tölvupóstur kemst að sönnun, og hún er algjörlega valkvæð af hálfu viðtakanda: lestraruppgjöf er aðeins til ef pósthugbúnaður viðtakandans sendir hana, sem flestir geta slökkt á, og vöntun á uppgjöf sannar hvorki eitt né neitt. Ekkert af þessu hefur neina sérstaka sönnunarstöðu - tölvupóstur er ekki skráð rafræn sendingarþjónusta, svo hann nýtur ekki þeirrar viðurkenningar sem 43. gr. eIDAS veitir skráðri afhendingu. Hann er venjulegt sönnunargagn, veginn eins og hvert annað.
Óstaðfestir tenglar, skjaladeilingar- og undirskriftarverkfæri: betri skráning, sama gatið
Skrefi ofar en tölvupóstur: mörg skjaladeilingar- og undirskriftarverkfæri skrá atburðinn „opnað klukkan [tímastimpill]," sums staðar með IP-tölu. Það er raunverulega gagnlegt - meira en tölvupóstur gefur þér. En það sannar venjulega bara að tengill var smellt á úr einhverju tæki, ekki hver smellti á hann. Nema verkfærið tengi þann smell við staðfest auðkenni - alvöru rafræn skilríki eða vegabréfaathugun, með fullvissustig skráð - eru „opnað" og „móttekið af réttum einstaklingi" tvær ólíkar staðhæfingar, og aðeins hin síðari skiptir miklu máli þegar deilt er um það. Flest þessara verkfæra eru ekki byggð sem rafrænar skráðar sendingarþjónustur heldur, svo sama gatið varðandi 43. gr. gildir: hvað sem þau skrá er venjulegt sönnunargagn, ekki sönnunargagn um skráða afhendingu.
Hefðbundinn ábyrgðarpóstur: sterk hefð, rýr upplausn
Hefðbundið ábyrgðarbréf er alvöru sönnunargagn, og það hefur staðist í íslenskri framkvæmd í áratugi - það er nákvæmlega ástæðan fyrir því að Parasend er hannað til að hvíla á sama lagagrunni, ekki að koma í staðinn fyrir hann með einhverju veikara. En upplausn þess er gróf: sönnunin er venjulega undirskrift í afgreiðslu eða athugasemd um að einhver á heimilisfanginu hafi tekið við, sem staðfestir sjaldan að tiltekinn fyrirhugaður viðtakandi hafi persónulega lesið innihaldið. Það er einnig hægt í eðli sínu - bréf tekur 2-5 daga í flutningi og bíður þá afhendingar, og móttökukvittunin sem sannar afhendingu getur tekið daga til vikur að berast til þín sem áþreifanlegur seðill sem þú þarft þá að skrá og varðveita.
Hvar Parasend lokar gatinu
Sérhver sending Parasend er hönnuð til að svara öllum fjórum spurningunum í senn, í samræmi við sönnunarstaðalinn ETSI EN 319 522: staðfest auðkenni með rafrænum skilríkjum (vegabréf væntanlegt), með fullvissustigið sem raunverulega var notað skráð í sönnunarskjalinu; dulkóðuð kennistærð (hash) af nákvæmlega því skjali, innsigluð með rafrænu innsigli; tími hvers skrefs, innsiglaður í skjalið; og sú viðurkenning samkvæmt 43. gr. eIDAS sem aðeins skráð rafræn sendingarþjónusta fær. Niðurstaðan er innsiglað sönnunarskjal auk læsilegs PDF-skjals, myndað sjálfkrafa, tilbúið til afhendingar óbreytt - ekki sett saman eftir á úr þjónaskrám og von.
Þegar tölvupóstur eða sendiboði er enn rétta leiðin
Þetta þýðir ekki að tölvupóstur sé rangur fyrir allt - það er hann ekki. Fyrir innri minnispunkta, markaðsefni, venjuleg bréfaskipti, eða annað sem er í raun áhættulítið og engum myndi detta í hug að véfengja móttöku, er venjulegur tölvupóstur fínn, og skráð sending væri óþarflega mikið. Ákvörðunarpunkturinn er einfaldur: kosti það þig eitthvað í raun ef einhver segir „ég fékk þetta aldrei" - greiðslu, lögbundinn frest, regluvörsluskyldu, deilu - þá er það skjal sem þarf sterkari sönnun en pósthólf getur veitt.
Sjá hvað er í raun í sönnunarskjali Parasend.
































Margrét Anna
Sölvi Rúnar
Ólafur Páll
Helgi
Hanna Birna
Sigurður Ingibergur
Helgi Hrafn